Nowy zreformowany system emerytalny tworzą trzy filary zabezpieczeń, różniące się między sobą zasadami funkcjonowania, finansowania oraz nadzorowania. Obok zreformowanego ZUS oraz otwartych funduszy emerytalnych istnieje możliwość tworzenia przez pracodawców dobrowolnych programów oszczędnościowych w formie pracowniczych programów emerytalnych.

Podstawą prawną funkcjonowania pracowniczych programów emerytalnych jest Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. Nr 116 poz. 1207 ze zm.).

Pracowniczy program emerytalny (PPE) jest metodą zabezpieczenia emerytalnego, w której pracodawca stwarza swoim pracownikom warunki dobrowolnego gromadzenia środków finansowych w formie składek, które sam nalicza, pobiera, finansuje (wyłącznie w zakresie składki podstawowej) i przekazuje na rachunek instytucji zajmujących się gromadzeniem tych środków i zarządzaniem nimi. Konstrukcja PPE polega na zaoferowaniu przez pracodawcę pracownikom firmy jednej z trzech dopuszczalnych form zabezpieczenia emerytalnego.

Jedną z nich jest pracowniczy fundusz emerytalny (PFE) prowadzony i zarządzany przez pracownicze towarzystwo emerytalne. PFE ma charakter wyłącznie kapitałowy tzn., że jedynym celem funduszu jest pomnażanie wnoszonych do programu składek, aby w efekcie uczestnik programu mógł uzyskać jak największe świadczenie emerytalne po uzyskaniu do niego praw.

Prawo uczestnictwa w PPE mają osoby zatrudnione u pracodawcy przez okres nie krótszy niż trzy miesiące oraz spełniające warunki określone w umowie zakładowej.

Pod względem formalno-prawnym na pracowniczy program emerytalny składa się zespół umów, które regulują powiązania i współzależności podmiotów w nich uczestniczących. Zespół umów stanowią:

• umowa zakładowa,
• umowa pracodawcy z instytucją finansową lub statut pracowniczego funduszu emerytalnego.

W ramach funkcjonowania PPE do programu wnoszone są składki:

• podstawowa - finansowana przez pracodawcę, w wysokości maksymalnie 7 % wynagrodzenia pracownika stanowiącego podstawę ustalenia obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne,
• dodatkowa - określana i finansowana przez pracownika w ramach obowiązujących przepisów prawa, potrącana z wynagrodzenia pracownika i odprowadzana przez pracodawcę do programu.

Celem pracowniczych programów emerytalnych jest dodatkowe zabezpieczenie emerytalne pracowników w ramach nowego systemu ubezpieczeń społecznych poprzez gromadzenie środków ze składek pracowników wpłacanych przez pracodawcę na ich indywidualne rachunki, przeznaczonych na wypłaty po osiągnięciu wieku 60 lat lub w przypadku uzyskania przez pracownika uprawnień emerytalnych i ukończenia 55 lat.

Utworzenie pracowniczego programu emerytalnego związane jest z ponoszeniem przez pracodawcę kosztów finansowania składki podstawowej na rzecz pracowników, którzy do programu przystąpią w wysokości ustalonej z ich przedstawicielami. Pomimo kosztów związanych z obsługą programu istnieje jednak wiele zalet i korzyści płynących dla pracodawców z tytułu prowadzenia PPE:

• odprowadzane do programu składki oraz koszty związane z funkcjonowaniem PPE pracodawca zalicza do kosztów uzyskania przychodu,
• składka podstawowa finansowana przez pracodawcę nie jest wliczana do wynagrodzenia stanowiącego podstawę ustalenia obowiązkowej składki na ubezpieczenia społeczne pracodawcy,
• pracodawca prowadzący PPE tworzy wizerunek pracodawcy nowoczesnego, o stabilnej sytuacji finansowej, odpowiedzialności i wysokiej kulturze organizacyjnej,
• prowadzenie PPE zapobiega fluktuacji kadry, silniej wiążąc i utożsamiając pracownika z firmą,
• PPE jest niezwykle cennym elementem prowadzonej polityki kadrowej w firmie, umożliwiającym łatwiejsze pozyskiwanie na rynku doświadczonej kadry, jak również stanowi element odroczonego w czasie wynagrodzenia.
  
  

Pracownicy również osiągają wymierne korzyści wynikające z tytułu ich uczestnictwa w PPE:

• zwiększenie wysokości otrzymywanych w przyszłości świadczeń emerytalnych poprzez uzupełnienie zabezpieczenia emerytalnego,
• zwolnienie środków gromadzonych w funduszu (oszczędności) z 19 % podatku od dochodów kapitałowych,
• poczucie stabilizacji i bezpieczeństwa zatrudnienia - co sprzyja wzrostowi wydajności pracy,
• możliwość realnego wpływu na sposób zarządzania gromadzonymi środkami przez instytucję finansową,
• możliwość skorzystania z uprawnień do świadczeń finansowych w ramach programu przed osiągnięciem wieku emerytalnego na zasadach określonych w ustawie,
• otrzymywanie w przyszłości świadczeń wolnych od podatku.

Z dniem 24 listopada 2005r. zasady funkcjonowania wszystkich PPE prowadzonych w formie Pracowniczego Funduszu Emerytalnego "Nowy Świat", które określone są w Umowach Zakładowych, uległy dostosowaniu do przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o pracowniczych programach emerytalnych.

Wprowadzone zmiany w funkcjonowaniu PPE:

• prowadzonym PPE został zmieniony status z programów międzyzakładowych na programy zakładowe;
• wysokość miesięcznej składki dodatkowej określa się kwotowo;
• suma składek dodatkowych wniesiona do programu w ciągu roku kalendarzowego jest limitowana - limit stanowi trzykrotność limitu wpłat na IKE (półtorakrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok, określanego w ustawie budżetowej lub ustawie o prowizorium budżetowym) - w roku 2006 limit składki dodatkowej wynosi 10.563 PLN;
• wypłata może zostać zrealizowana na wniosek uczestnika po osiągnięciu przez niego wieku 60 lat lub uzyskaniu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55 lat;
• uczestnik PPE, który ukończył 70 lat i nadal pozostaje pracownikiem pracodawcy może dalej uczestniczyć w programie, a wypłata następuje po ustaniu stosunku pracy;
• zgodnie z nowymi przepisami wypłata nie może być zrealizowana w związku z uzyskaniem uprawnień do świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy;
• skrócony został termin realizacji wypłaty z 3 miesięcy do 1 miesiąca;
• uczestnicy PPE, którzy w danym roku kalendarzowym uzyskają uprawnienia do wypłaty otrzymają od pracodawcy pisemną informację o warunkach jej realizacji;
• uczestnik może zadeklarować wniesienie do Funduszu akcji, które uzyskał nieodpłatnie lub na warunkach preferencyjnych w następstwie prywatyzacji pracodawcy.